ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ: Η ΘΡΙΑΜΒΕΥΤΙΚΗ ΕΙΣΟΔΟΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΠΟΥ ΖΩΝΤΑΝΕΥΟΥΝ ΣΗΜΕΡΑ

Σημαντική ημέρα για την Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η Κυριακή των Βαΐων, κατά την οποία τιμάται η είσοδος του Ιησού Χριστού στα Ιεροσόλυμα, λίγες ημέρες πριν από τα Πάθη και τη Σταύρωσή Του...

...
Η είσοδος στα Ιεροσόλυμα

Ο Χριστός, ερχόμενος από τη Βηθανία, έστειλε δύο μαθητές Του να φέρουν ένα γαϊδουράκι και εισήλθε στην πόλη «επί πώλου όνου».

Ο λαός, μαθαίνοντας την άφιξή Του, Τον υποδέχτηκε κρατώντας βάγια από φοίνικες και απλώνοντας ρούχα και κλαδιά στον δρόμο, φωνάζοντας: «Ωσαννά· ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου».

Κατά την Εκκλησία, η είσοδος αυτή συμβολίζει την αρχή της πορείας προς το Θείο Πάθος, που θα κορυφωθεί με τη Σταύρωση και την Ανάσταση.

Τα βάγια στις εκκλησίες

Την ημέρα αυτή, οι ναοί στολίζονται με βάγια ή άλλα φυτά όπως δάφνη, ιτιά, μυρτιά και ελιά. Μετά τη Θεία Λειτουργία, τα κλαδιά μοιράζονται στους πιστούς, σε ένα έθιμο που έχει καθιερωθεί ήδη από τον 9ο αιώνα.

Οι πιστοί τα τοποθετούν στα εικονοστάσια ή τα χρησιμοποιούν για ευλογία του σπιτιού και των χώρων τους.

Τα «βαγιοχτυπήματα» και οι λαϊκές δοξασίες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα λαϊκά έθιμα που συνδέονται με τα βάγια. Σε πολλές περιοχές, τα νιόπαντρα ζευγάρια ή οι νέες γυναίκες αντάλλασσαν συμβολικά «βαγιοχτυπήματα», πιστεύοντας ότι έτσι μεταφέρεται η γονιμότητα και η ευλογία.

Παράλληλα, τα βάγια θεωρούνταν ότι έχουν προστατευτικές και ιαματικές ιδιότητες. Οι κάτοικοι τα χρησιμοποιούσαν για να «ευλογήσουν» σπίτια, χωράφια, ζώα και καλλιέργειες, λέγοντας χαρακτηριστικά:

«Μέσα βάγια και χαρές,
όξω ψύλλοι, κόριζες!»

Έθιμα σε διάφορες περιοχές

Τα έθιμα της ημέρας διαφοροποιούνται από τόπο σε τόπο. Σε ορισμένες περιοχές, παιδιά γύριζαν τα σπίτια με στολισμένα κλαδιά και κουδούνια, τραγουδώντας και ζητώντας αυγά.

Αλλού, κορίτσια έφτιαχναν στεφάνια από βάγια και τα άφηναν σε ρέματα, ενώ σε νησιά όπως η Τήνος, τα παιδιά κρατούσαν θορυβώδεις «αργινάρες» και κατέληγαν στη θάλασσα, πετώντας τα στεφάνια τους.

Τα έθιμα αυτά θυμίζουν αρχαιότερες πρακτικές, όπως την «ειρεσιώνη», το στολισμένο κλαδί που περιέφεραν τα παιδιά στην αρχαιότητα.

Γιατί τρώμε ψάρι

Αν και η περίοδος της Σαρακοστής συνεχίζεται, την Κυριακή των Βαΐων επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού. Το έθιμο συνδέεται και με τον συμβολισμό του ψαριού (ΙΧΘΥΣ), που αποτελεί αρχαίο χριστιανικό σύμβολο.

Χαρακτηριστικό είναι και το παιδικό τραγούδι:
«Βάγια, Βάγια των βαγιών,
τρώνε ψάρι και κολιό…»

Το νόημα του «Ωσαννά»

Η λέξη «Ωσαννά» προέρχεται από την εβραϊκή φράση που σημαίνει «Κύριε, σώσε μας», αποδίδοντας το κλίμα προσδοκίας και πίστης της ημέρας.