ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ: ΟΙ ΤΑΦΟΙ ΤΟΥ ΕΥΟΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ

Για τις οικογένειες που έχασαν ανθρώπους τους από κορωνοϊό, η δοκιμασία φαίνεται πως δεν τελείωσε με την κηδεία. Χρόνια μετά τον θάνατο των δικών τους ανθρώπων, συγγενείς σε κοιμητήρια του Ευόσμου στη Θεσσαλονίκη, καλούνται να αντιμετωπίσουν ξανά μια ιδιαίτερα δύσκολη και φορτισμένη διαδικασία...

...
Οι άνθρωποί τους είχαν ταφεί την περίοδο της πανδημίας με τα ειδικά υγειονομικά πρωτόκολλα που ίσχυαν τότε, με τη χρήση ειδικών σάκων και αυστηρά μέτρα προστασίας. Στη συνέχεια, όμως, η νομοθεσία για τον χρόνο παραμονής των σορών στους τάφους άλλαξε, με αποτέλεσμα να προκύψει ένα νέο και εξαιρετικά δύσκολο κεφάλαιο για τις οικογένειες.

Σύμφωνα με όσα καταγγέλλουν συγγενείς, οι αλλαγές αυτές οδήγησαν από το 2025 στην έναρξη διαδικασιών μερικής εκταφής σε τάφους ανθρώπων που είχαν φύγει από τη ζωή από Covid-19.

Η αλλαγή του χρόνου ταφής και οι εκταφές

Αρχικά, σύμφωνα με το ισχύον τότε πλαίσιο, προβλεπόταν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα παραμονής των νεκρών στους τάφους. Στη συνέχεια, το χρονικό όριο μειώθηκε, μεταξύ άλλων λόγω των περιορισμένων διαθέσιμων χώρων στα κοιμητήρια.

Η εφαρμογή της νέας διαδικασίας δημιούργησε έντονη συναισθηματική φόρτιση στους συγγενείς. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι δεν είχαν προηγουμένως ενημερωθεί και αντιλήφθηκαν τι συνέβαινε όταν είδαν εργασίες εκσκαφής σε γειτονικούς τάφους.

Όπως περιγράφουν, σε περιπτώσεις όπου πραγματοποιήθηκε μερική εκταφή διαπιστώθηκε ότι η αποσύνθεση δεν είχε ολοκληρωθεί. Έτσι, οι ειδικοί σάκοι ανοίχθηκαν και οι σοροί επανατοποθετήθηκαν στους τάφους, με τις οικογένειες να ενημερώνονται ότι θα παρέμεναν εκεί για επιπλέον χρονικό διάστημα.

Σήμερα, όμως, αρκετοί συγγενείς βρίσκονται ξανά αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο μιας νέας εκταφής.

Για τους ίδιους, πρόκειται για μια διαδικασία που ανασύρει οδυνηρές μνήμες και τους φέρνει ξανά αντιμέτωπους με την απώλεια των ανθρώπων τους.

«Δεν είχε γίνει αποσύνθεση»

Το μέγεθος του προβλήματος επιβεβαιώνει και ο νέος πρόεδρος του Συνδέσμου Δήμων Δυτικής Θεσσαλονίκης, Κώστας Τσιαπακίδης, ο οποίος έχει στην αρμοδιότητά του και τα κοιμητήρια του Ευόσμου.

Όπως ανέφερε, μέχρι σήμερα έχουν ανοίξει περίπου 800 τάφοι ανθρώπων που είχαν πεθάνει από Covid-19 και, σύμφωνα με την εικόνα που προέκυψε, σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν είχε ολοκληρωθεί η αποσύνθεση.

Το στοιχείο αυτό οδήγησε στην αναζήτηση διαφορετικής λύσης, καθώς η συνέχιση των μερικών εκταφών σημαίνει ότι οι οικογένειες θα πρέπει να ξαναπεράσουν μια εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία.

Η νέα διοίκηση του Συνδέσμου εξετάζει το ενδεχόμενο να αξιοποιηθεί διαφορετική μέθοδος, ώστε η αποσύνθεση να πραγματοποιηθεί χωρίς να απαιτείται εκ νέου άνοιγμα των τάφων. Μεταξύ των λύσεων που εξετάζονται είναι η αξιοποίηση του χώματος και, ενδεχομένως, η χρήση ειδικών ενζύμων.

Παράλληλα, έχει εκφραστεί πρόθεση να ακυρωθούν τα προγραμματισμένα ραντεβού για νέες μερικές εκταφές, προκειμένου να εξεταστεί συνολικά το ζήτημα.

Το θέμα αναμένεται να απασχολήσει το Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου Δήμων Δυτικής Θεσσαλονίκης.

Το δύσκολο ερώτημα της πανδημίας

Πέρα όμως από το καθαρά πρακτικό ζήτημα, η υπόθεση ανοίγει ξανά μια μεγαλύτερη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε ο θάνατος κατά την περίοδο της πανδημίας.

Οι οικογένειες ανθρώπων που πέθαναν από Covid-19 βρέθηκαν τότε αντιμέτωπες με περιορισμούς που είχαν ως βασικό στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας. Πολλοί άνθρωποι έφυγαν χωρίς να έχουν δίπλα τους τα αγαπημένα τους πρόσωπα, ενώ οι κηδείες πραγματοποιήθηκαν κάτω από πρωτόγνωρες συνθήκες.

Η τελευταία στιγμή ενός ανθρώπου, που για αιώνες συνδεόταν με την οικογένεια, την προσευχή, την παρουσία συγγενών και έναν αποχαιρετισμό με συγκεκριμένα θρησκευτικά και κοινωνικά έθιμα, άλλαξε δραματικά.

Σήμερα, η εικόνα των οικογενειών που καλούνται να ανοίξουν ξανά τους τάφους των δικών τους ανθρώπων φέρνει στην επιφάνεια και το ζήτημα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας μετά τον θάνατο.

Ήδη από την περίοδο της πανδημίας, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είχε εκδώσει οδηγίες για τη διαχείριση των νεκρών από Covid-19, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων τη σημασία της προστασίας της αξιοπρέπειας των νεκρών, αλλά και του σεβασμού στις θρησκευτικές και πολιτισμικές πρακτικές και στις ανάγκες των οικογενειών.

Τι πρέπει να μείνει από όλη αυτή την ιστορία

Η πανδημία αποτέλεσε μια πρωτοφανή υγειονομική κρίση και πολλές αποφάσεις ελήφθησαν σε συνθήκες μεγάλης αβεβαιότητας και πίεσης. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι σήμερα δεν μπορούν να εξεταστούν εκ νέου οι επιλογές που έγιναν και οι συνέπειες που προέκυψαν στην πορεία.

Το ζήτημα των εκταφών στον Εύοσμο δεν αφορά μόνο τη διαχείριση των κοιμητηρίων ή την εξεύρεση διαθέσιμων χώρων.

Αφορά ανθρώπους που έχασαν τους γονείς, τους συζύγους, τα παιδιά και τους συγγενείς τους και τώρα καλούνται να ξαναζήσουν, με έναν διαφορετικό τρόπο, μια απώλεια που δεν έχει πάψει να τους βαραίνει.

Γι' αυτό και η λύση που θα δοθεί χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις πρακτικές ανάγκες των κοιμητηρίων, αλλά και την ψυχολογική επιβάρυνση των οικογενειών.

Γιατί ο νεκρός δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε ένα μητρώο ή ένας τάφος που πρέπει κάποια στιγμή να αδειάσει. Είναι ένας άνθρωπος με όνομα, οικογένεια, μνήμες και μια ολόκληρη ζωή πίσω του.

Και ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία διαχειρίζεται τον θάνατο των ανθρώπων της αποτελεί τελικά και έναν καθρέφτη του σεβασμού που δείχνει στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Η υπόθεση των κοιμητηρίων του Ευόσμου δείχνει ότι οι συνέπειες της πανδημίας δεν έχουν τελειώσει για όλους. Για κάποιες οικογένειες, η δύσκολη αυτή ιστορία συνεχίζεται ακόμη και σήμερα.