ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ: ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ, Η ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Με ιδιαίτερη κατάνυξη τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία η Μεγάλη Τετάρτη, μία από τις σημαντικότερες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας, που συνδέεται τόσο με το Μυστήριο του Ευχελαίου όσο και με τη βαθιά έννοια της μετάνοιας...

...
Το πρωί τελείται η Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία, ενώ το απόγευμα ή το βράδυ πραγματοποιείται το Μυστήριο του Αγίου Ευχελαίου. Κατά τη διάρκειά του διαβάζονται επτά Ευαγγέλια και επτά ευχές, ενώ ευλογείται λάδι, το οποίο χρησιμοποιείται για την ενίσχυση της ψυχικής και σωματικής υγείας των πιστών. Μετά την ακολουθία, ο ιερέας σταυρώνει τους παρευρισκόμενους στο μέτωπο, τα μάγουλα και τα χέρια.

Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, το Ευχέλαιο συνοδεύεται από ιδιαίτερα τοπικά έθιμα. Στον Πόντο, η τελετή γινόταν και στα σπίτια, με τον ιερέα να επισκέπτεται οικογένειες που είχαν ετοιμάσει αυγά, αλεύρι και αλάτι για ευλογία. Αντίστοιχα, στα Κοτύωρα, τα ευλογημένα αυτά υλικά μεταφέρονταν την επόμενη ημέρα στην εκκλησία.

Στη Σπάρτη, διατηρείται το έθιμο της κατανάλωσης μικρής ποσότητας από το ευλογημένο αλεύρι, ενώ την ίδια ημέρα παρασκευάζεται το νέο προζύμι της χρονιάς. Παρόμοια παράδοση καταγράφεται και στην Αθήνα, όπου το ζυμάρι ευλογούνταν με τον Σταυρό και στη συνέχεια μοιραζόταν στους πιστούς για την παρασκευή των πασχαλινών εδεσμάτων.

Σε αρκετές περιοχές, οι γυναίκες μεταφέρουν στην εκκλησία αλεύρι μέσα σε σκεύη, στο οποίο τοποθετούν τρία αναμμένα κεριά κατά τη διάρκεια του Μυστηρίου. Το αλεύρι αυτό χρησιμοποιείται την επόμενη ημέρα για την παρασκευή των πασχαλινών κουλουριών.

Η ημέρα είναι αφιερωμένη και στη μορφή της αμαρτωλής γυναίκας, η οποία, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, μετανιωμένη άλειψε τα πόδια του Χριστού με μύρο και συγχωρήθηκε για τις αμαρτίες της. Η πράξη αυτή αντιπαραβάλλεται με την προδοσία του Ιούδα, ο οποίος λίγο αργότερα συμφώνησε με τους Αρχιερείς να παραδώσει τον Ιησού έναντι τριάντα αργυρίων.

Η εκκλησιαστική υμνογραφία της ημέρας αναδεικνύει αυτή τη σύγκριση, προβάλλοντας από τη μία τη δύναμη της μετάνοιας και από την άλλη τις συνέπειες της φιλαργυρίας.

Το βράδυ της Μεγάλης Τετάρτης ψάλλεται ο Όρθρος της Μεγάλης Πέμπτης, ο οποίος περιλαμβάνει αναφορές σε τέσσερα κεντρικά γεγονότα: τον Ιερό Νιπτήρα, τον Μυστικό Δείπνο, την προσευχή του Ιησού στο Όρος των Ελαιών και την προδοσία του Ιούδα, σηματοδοτώντας την έναρξη των Θείων Παθών.