ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ: 205 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ - ΟΤΑΝ 500 ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣΑΝ 6.000 ΤΟΥΡΚΑΛΒΑΝΟΥΣ

​Σαν σήμερα, 4 Αυγούστου 1821, στα δύσβατα Τζουμέρκα, ξεκινούσε η μάχη του Σταυρού στα Θεοδώριανα, μια σκληρή αναμέτρηση που θα έπαιζε σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια των Ελλήνων να ανακόψουν την προέλαση των οθωμανικών δυνάμεων προς τη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο...

​...
Η περιοχή είχε ήδη μπει δυναμικά στον Αγώνα. Από τις 15 Μαΐου 1821, όταν στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στο Βουργαρέλι συγκεντρώθηκαν σημαντικοί οπλαρχηγοί και κηρύχθηκε η Επανάσταση στα Τζουμέρκα και το Ραδοβύζι, οι κάτοικοι της περιοχής είχαν βρεθεί στην πρώτη γραμμή.

Στα Θεοδώριανα, οι κάτοικοι και οι τσελιγκάδες ενίσχυσαν την επαναστατική προσπάθεια, ενώ πολλοί Θεοδωριανίτες ακολούθησαν τους καπεταναίους και συμμετείχαν στις μάχες.

Η προέλαση των Οθωμανών και η εκκένωση των Θεοδωριάνων

Τον Ιούλιο του 1821, ο Ισμαήλ Πασάς κινήθηκε προς τα Τζουμέρκα επικεφαλής περίπου 2.000 Τουρκαλβανών, με στόχο να ανοίξει δρόμο προς τη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο.

Η πορεία των δυνάμεών του συνοδεύτηκε από καταστροφές και πυρπολήσεις στο Συρράκο, τους Καλαρρύτες, τα Πράμαντα και τους Μελισσουργούς, προτού φτάσουν στην περιοχή «Αυτί».

Οι Έλληνες οπλαρχηγοί γνώριζαν ότι έπρεπε να επιλέξουν το κατάλληλο σημείο για να ανακόψουν την προέλαση.

Η επιλογή ήταν ο Σταυρός, σε υψόμετρο περίπου 1.250 μέτρων, ένα φυσικό πέρασμα με ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.

Αρχηγός των Ελλήνων ορίστηκε ο Γώγος Μπακόλας, ο οποίος έσπευσε στην περιοχή τη νύχτα της 2ας προς 3η Αυγούστου. Πρώτη του ενέργεια ήταν να απομακρύνει τον άμαχο πληθυσμό και να εκκενώσει τα Θεοδώριανα.

4 Αυγούστου: Η μάχη ξεκινά

Στις 4 Αυγούστου 1821 ξεκίνησε η πρώτη μεγάλη σύγκρουση.

Περίπου 2.000 Τουρκαλβανοί επιτέθηκαν στις ελληνικές θέσεις. Οι Έλληνες ήταν πολύ λιγότεροι, ωστόσο κατάφεραν να κρατήσουν τις θέσεις τους και να αντιμετωπίσουν την επίθεση.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας έφτασαν ενισχύσεις και στα δύο στρατόπεδα, καθώς όλοι γνώριζαν πως η επόμενη ημέρα θα ήταν καθοριστική.

5 Αυγούστου: Η μεγάλη επίθεση

Στις 5 Αυγούστου 1821 δόθηκε η αποφασιστική μάχη.

Οι οθωμανικές δυνάμεις είχαν πλέον αυξηθεί σημαντικά και έφταναν περίπου τους 6.000 άνδρες, ενώ οι Έλληνες υπερασπιστές αριθμούσαν περίπου 500.

Η μάχη κράτησε ολόκληρη την ημέρα. Παρά την τεράστια αριθμητική υπεροχή των αντιπάλων, οι Έλληνες δεν εγκατέλειψαν τον Σταυρό.

Οι απώλειες των Οθωμανών ήταν μεγάλες και τελικά αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν και να επιστρέψουν προς τα Γιάννενα.

Η νίκη στον Σταυρό είχε ιδιαίτερη σημασία για την πορεία της Επανάστασης, καθώς η οθωμανική προέλαση προς τη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο ανακόπηκε, δίνοντας πολύτιμο χρόνο στους επαναστατημένους Έλληνες.

«Όπου Γώγος εκεί και νίκη»

Στη μάχη πολέμησαν ο Γώγος Μπακόλας, ο Καραϊσκάκης, οι Κουτελιδαίοι, ο Γιαννάκης Ράγκος, ο Τσαρακλής, ο γερο-Μπαλωμένος και άλλοι αγωνιστές.

Ανάμεσα στους συμμετέχοντες ήταν και ο Μακρυγιάννης, ο οποίος αργότερα αναφέρθηκε με ιδιαίτερο θαυμασμό στη γενναιότητα του Γώγου Μπακόλα.

Η φράση που έμεινε στην ιστορική μνήμη, «Όπου Γώγος εκεί και νίκη», αποτυπώνει τη φήμη που είχε αποκτήσει ο καπετάνιος ανάμεσα στους αγωνιστές.

Σήμερα, 4 Αυγούστου, 205 χρόνια μετά, η μνήμη επιστρέφει στον Σταυρό των Θεοδωριάνων. Εκεί όπου μια χούφτα αγωνιστών στάθηκε απέναντι σε έναν πολύ ισχυρότερο αντίπαλο και κράτησε τη θέση της, γράφοντας μια ξεχωριστή σελίδα στην ιστορία των Τζουμέρκων και της Επανάστασης του 1821.